هرچه رئیسجمهور آمریکا از واقعیت فاصله میگیرد، آمریکا و جهان آسیب خواهند دید.
ترجمه سر مقاله اکونومیست 8 مارس 2025
در سخنرانی خود در کنگره در ۴ مارس، دونالد ترامپ تصویری خیالی از وضعیت کشور ارائه داد. او ادعا کرد که رؤیای آمریکایی بیش از هر زمان دیگری در حال شکوفایی است. ترامپ تأکید کرد که تعرفههای تجاری او باعث حفظ مشاغل، ثروتمندتر شدن آمریکا و حتی محافظت از هویت ملی خواهد شد. اما در دنیای واقعی، اوضاع متفاوت به نظر میرسد. سرمایهگذاران، مصرفکنندگان و شرکتها اولین نشانههای بیاعتمادی به این دیدگاه را بروز دادهاند. ترامپ با سیاستهای حمایتگرایانهی شدید و ناپایدار خود، با آتش بازی میکند.
اعمال تعرفه ۲۵ درصدی بر کالاهای وارداتی از کانادا و مکزیک در همان روز، یکی از یکپارچهترین زنجیرههای تأمین جهانی را به خطر انداخت. او اگرچه اعمال تعرفه بر خودروها را برای یک ماه به تعویق انداخت، اما بسیاری از صنایع دیگر تحت تأثیر قرار خواهند گرفت. ترامپ علاوه بر افزایش تعرفههای چین، اروپا، ژاپن و کره جنوبی را نیز تهدید کرده است. برخی از این تعرفهها ممکن است هرگز اجرا نشوند، اما آنچه روشن است این است که سیاستهای اقتصادی و خارجی او بر اساس تصمیمات آنی و سلیقهای پیش میروند. این رویکرد آسیبهای طولانیمدتی را در داخل و خارج از آمریکا به بار خواهد آورد.
زمانی که ترامپ در انتخابات نوامبر پیروز شد، سرمایهگذاران و مدیران شرکتها از او حمایت کردند. شاخص S&P 500 در هفتهی پس از انتخابات تقریباً ۴ درصد رشد کرد، زیرا انتظار میرفت که ترامپ با کاهش مقررات و اجرای معافیتهای مالیاتی، اقتصاد را تقویت کند. بسیاری امیدوار بودند که لفاظیهای ضد مهاجرتی و حمایتگرایانهی او عملی نشود.
اما این امیدها نقش بر آب شده است. در حالی که ایلان ماسک با حمایت از دوجکوین جنجال به پا کرده، خبری از کاهش چشمگیر مقررات در فضای اقتصادی نیست. دستور ترامپ برای ممنوعیت خرید نیهای کاغذی توسط دولت فدرال هم تأثیر چندانی بر سود شرکتهای آمریکایی ندارد! بودجهای که در فوریه به تصویب کنگره رسید، کاهش مالیاتهای سال ۲۰۱۷ را حفظ کرده اما آنها را گسترش نداده است؛ در عوض، بدهی ملی را چند تریلیون دلار افزایش داده است.
تعرفههای پیشنهادی ترامپ میانگین نرخ مؤثر تعرفهها را به سطحی بازمیگرداند که از دهه ۱۹۴۰ تاکنون دیده نشده بود؛ زمانی که حجم تجارت جهانی بسیار کمتر از امروز بود.
جای تعجب نیست که برخلاف ادعاهای ترامپ دربارهی رونق اقتصادی، بازارها نشانههای هشداردهندهای نشان میدهند. شاخص S&P 500 تقریباً تمام سودهای خود از زمان انتخابات را از دست داده است. رشد اقتصادی همچنان در سطح قابل قبولی است، اما در هفتههای اخیر، بازده اوراق قرضهی دهساله کاهش یافته، شاخصهای اعتماد مصرفکنندگان افت کرده و احساس ناامنی در میان کسبوکارهای کوچک افزایش یافته است؛ همگی نشانههایی از رکود احتمالی آینده هستند. در همین حال، انتظارات تورمی در حال افزایش است، شاید به این دلیل که ترامپ دربارهی مزایای تعرفهها صحبت میکند.
فاصله گرفتن ترامپ از واقعیت
ترس اصلی این است که ترامپ کمتر از آنچه سرمایهگذاران تصور میکردند، به محدودیتها پایبند باشد. برخلاف دوران اول ریاستجمهوری که به رشد بازار سهام افتخار میکرد، این بار چنین موضوعاتی در پیامهای او در شبکههای اجتماعی به چشم نمیخورند. تعویق کوتاهمدت تعرفههای خودرو، زمانی کافی برای صنایع فراهم نمیکند تا خود را با این تغییرات وفق دهند. ترامپ همچنان معتقد است که تعرفهها برای اقتصاد مفیدند.
به همان اندازه که تصمیمات ترامپ اهمیت دارند، اطرافیان او نیز تأثیر چندانی بر او ندارند. وزیر خزانهداری، اسکات بسنت، و وزیر بازرگانی، هاوارد لوتنیک، هر دو از حوزهی مالی میآیند، اما اگر در تلاش برای متقاعد کردن ترامپ به عقبنشینی هستند، موفق نبودهاند. آنها بیشتر شبیه مهرههایی هستند که سیاستهای ترامپ را توجیه میکنند. فعالان اقتصادی نیز جرئت بیان حقیقت را ندارند، چون میترسند خشم رئیسجمهور را برانگیزند.
این وضعیت برای شرکای تجاری آمریکا هم خطرناک است. ترامپ به دلایلی نامشخص، خصومت ویژهای نسبت به کانادا و اتحادیه اروپا نشان میدهد. از آنجا که سیاستهای او منطق مشخصی ندارند، هیچ راهی برای پیشبینی یا جلوگیری از تهدیدهای او وجود ندارد. اگر او به وعدهاش مبنی بر اعمال تعرفههای متقابل پایبند بماند، آمریکا با یک سیستم بوروکراتیک پیچیده مواجه خواهد شد که دههها پیش از آن دست کشیده بود. این اقدام میتواند سیستم تجارت جهانی را مختل کند.
آسیب اقتصادی آمریکا
تعرفهها نهتنها به شرکای تجاری، بلکه به اقتصاد آمریکا نیز ضربه خواهند زد. ترامپ ادعا میکند که قصد دارد به کشاورزان آمریکایی کمک کند، اما محافظت از ۱.۹ میلیون مزرعهی آمریکایی در برابر رقابت جهانی، هزینههای مواد غذایی را برای ۳۰۰ میلیون مصرفکنندهی آمریکایی افزایش خواهد داد. علاوه بر این، جبران ضررهای ناشی از تعرفههای متقابل، بدهی ملی را بیشتر خواهد کرد.
افزایش تعرفهها هزینهی تولید را بالا میبرد، و اگر شرکتها نتوانند این هزینه را به مصرفکنندگان منتقل کنند، حاشیهی سودشان کاهش مییابد؛ و اگر این هزینه را منتقل کنند، مصرفکنندگان با افزایش قیمتها مواجه خواهند شد که عملاً به منزلهی افزایش مالیات است.
سیاستهای ترامپ فدرال رزرو را در موقعیتی دشوار قرار میدهد. این نهاد بین دوراهی افزایش نرخ بهره برای مهار تورم و کاهش آن برای تحریک رشد اقتصادی گرفتار خواهد شد. بانک مرکزی آمریکا یکی از معدود نهادهای مستقل باقیمانده در کشور است، اما باید در برابر رئیسجمهوری که عادت دارد همیشه راه خود را برود، مقاومت کند.
خودشیفتگی ترامپ و آیندهی اقتصاد جهانی
اقتصاد جهانی در لحظهای حساس قرار دارد. ترامپ پس از شکست در انتخابات ۲۰۲۰ و پیروزی دوباره در ۲۰۲۴، نه به قانون اساسی توجهی دارد و نه علاقهای به شنیدن انتقادها. اشتباه بودن باورهای او دربارهی حمایتگرایی ممکن است هرگز برایش روشن نشود.
با افزایش هشدارها دربارهی آسیبهای اقتصادی سیاستهای او، احتمال دارد ترامپ به سراغ سرزنش اطرافیانش، فدرال رزرو یا رسانهها برود. به نظر میرسد او همچنان در دنیای خیالی حمایتگرایی خود باقی خواهد ماند، اما هزینهی این توهم را دنیای واقعی خواهد پرداخت.