Press "Enter" to skip to content

جذب سرمایه خارجی یا استفاده از سرمایه راکد داخلی – نگاهی به مدل رشد سولو [قسمت اول]

admin 0

سالهاست که مدل رشد سولو به عنوان یکی از پایه ای ترین و البته ساده ترین مدل های رشد در دانشگاه های دنیا تدریس میشود و هنوز هم علی رقم فروض محدود کننده ی آن، میتوان برای تحلیل و بررسی مسائل مربوط به رشد، از این مدل بهره برد.

در مدل سولو به طور خلاصه و البته با تفسیر رومر (که A را به عنوان دانش نیروی کار در نظر میگیرد)، تغییرات سرمایه گذاری سرانه به ازای نیروی کار ماهر که با k نمایش داده میشود، یکی از مهمترین عوامل رشد تولید شناخته میشود.

یکی از مهمترین عوامل برای رشد پایدار هر کشور، ثابت نگه داشتن سرمایه سرانه موثر در حد بهینه است و برای آنکه بتوانیم k را در حد بهینه نگه داریم، باید سه عامل نرخ رشد جمعیت، نرخ رشد دانش و استهلاک را جبران نمود.

به زبان ساده تر، اگر مثلا جمعیت با نرخ ۲٪ در حال رشد باشد و سطح دانش هم با نرخ ۳٪ افزایش یابد و استهلاک ماشین آلات را ۵٪ در نظر بگیریم، برای ثابت نگه داشتن k ، باید حداقل به اندازه ۱۰٪ سرمایه گذاری افزایش داشته باشد تا تولید سرانه ی موثر ثابت باقی بماند. البته باید به این نکته هم توجه داشت که ثابت نگه داشتن k در حد بهینه، نسخه ایست که برای کشورهای توسعه یافته و با نرخ رشد بلند مدت تثبیت شده کاربرد دارد و کشورهای در حال توسعه باید تلاش کنند سرمایه گذاری سرانه را تا زمانی که به رشد متوازن نرسیده اند، در سطحی بالاتر از نرخ ذکر شده نگه دارند.

در ایران از آنجا که طی دهه های اخیر شاهد رشد سریع جمعیت و مهارت آموزی نیروی کار بوده ایم، گرچه در این دوره درآمد کل افزایش یافته ولی سرانه سرمایه موثر کاهش داشته است. یعنی افراد با صرف زمان برای مهارت آموزی و تحصیل، به اندازه بهینه سرمایه در اختیار ندارند و لذا نیروی کار ماهر و تحصیلکرده متناسب با سطح مهارت خود درآمد کسب نمیکند. به طور ملموس میتوان پیامد های این پدیده را در بی میلی به ادامه تحصیل و ناامیدی از یافتن شغل مناسب در میان افراد تحصیلکرده مشاهده کرد.

بطور خلاصه تمام موارد فوق تاثیر خود را در نرخ بیکاری نشان میدهند. چرا که با پایین بودن سرمایه گذاری سرانه موثر، نه تنها اشتغال نیروی کار ساده و بدون مهارت محدودتر میشود، بلکه کار برای نیروی ماهر و تحصیلکرده نیز وجود نخواهد داشت.

در این الگو یکی از راهکارهای افزایش سرمایه گذاری که به رشد تولید سرانه می‌انجامد، افزایش پس انداز معرفی شده است ولی در این مورد هم مثل هر مساله اقتصادی دیگر، باید به دو طرف عرضه و تقاضا توجه داشت. یعنی هم باید سرمایه به اندازه کافی موجود باشد و هم بنگاه های اقتصادی تقاضای استفاده از این سرمایه (مثلا از طریق دریافت وام) را داشته باشند. ولی وقتی تقاضا برای تولیدات داخلی کم است و لذا بسیاری از بنگاه ها و کارخانجات در تعطیلی به سر میبرند، حتی اگر عرضه سرمایه هم زیاد باشد، تقاضا برای استفاده از این سرمایه ها کم خواهد بود و به این ترتیب نمیتوان امیدی به افزایش سطح تولید و درآمد داشت.

در الگوی سولو راهکار اصلی برای افزایش عرضه سرمایه، بیشتر شدن پس انداز معرفی شده است. این پس انداز را میتوان یا از منابع داخلی و با بالا رفتن پس انداز مردم بدست آورد و یا با استفاده از پس انداز های خارجی یعنی جذب سرمایه خارجی.

در قسمت دوم این مقاله به بررسی راهکار ذکر شده در اقتصاد ایران خواهیم پرداخت …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *